Cogito ergo sum (Ik denk, dus ik ben)

René Descartes was een Franse filosoof en wiskundige. Zijn benadering van het probleem van de kennis en de aard van de menselijke geest speelde een belangrijke rol in de ontwikkeling van de . Hij is met name bekend om zijn uitspraak “Cogito ergo sum” (Ik denk, dus ik ben) en wordt algemeen beschouwd als de vader van de moderne filosofie

Cogito ergo sum (Ik denk, dus ik ben)

Stel je eens voor dat onze zintuigen ons voortdurend bedriegen. Stel je voor dat we slapen en ons alles inbeelden wat we maar zien, dat alles wat we aannemen een droom is. Dan is het toch noodzakelijk dat ik, die dit denk, wel besta. Dit is het grondbeginsel van de wijsbegeerte.” Zijn grondgedachte was dus: iemand die niet bestaat, kan ook niet denken. Het is dus ondenkbaar dat ik niet besta. Ik denk dus ik besta.

Stel je eens voor dat de gehele aarde, inclusief jijzelf en je herinneringen, vijf minuten geleden is geschapen? (Let wel, ik zeg niet dat het zo is, maar het behoort tot de mogelijkheden, want je zou je het verschil niet kunnen waarnemen.) Dan was er toch tot voor kort een periode waarin het bestaande niet bestond.

Stel dat de aarde en het universum alleen maar bestaan omdat ze gedroomd worden door een ‘buitenaards’ wezen. Die variatie zou je kunnen noemen: ik besta alleen omdat hij denkt. En wat zou er gebeuren als dat wezen opeens wakker zou worden? Ook dit denkbeeld laat alle ruimte om te twijfelen aan de realiteit van het bestaande.

Moeten we dus aannemen dat het bestaan afhankelijk kan zijn van het denken en het waarnemen? Ook de middleeuwse filosofen vroegen zich al af: Als er een valt in het bos en er is niemand om het waar te nemen, is er dan wel een geluid? Tot nu toe weten we alleen dat beide oplossingen denkbaar zijn. [weetnet.nl]

René (rechts) in gesprek met Christina (met het zwarte haar links) en Elisabeth van de Palts, in een geromantiseerd schilderij door Pierre Louis Dumesnil (1698-1781)

Comments