Meest bizarre fossiel “Hallucigenia”

This is a reconstruction of the Burgess Shale animal Hallucigenia sparsa.

Een van de meest bizarre fossielen ooit gevonden  een wormachtig wezen met poten, stekels en een hoofd dat moeilijk te onderscheiden is van zijn staart – heeft dan toch zijn plaats gevonden op de evolutionaire ladder. Het beest is verwant aan de hedendaagse fluweelwormen. Het dier, omwille van zijn buitenaardse uiterlijk hallucigenia genoemd, werd tot nu beschouwd als een evolutionair buitenbeentje. Het was volkomen onduidelijk hoe het gerelateerd was aan moderne dierengroepen. Onderzoekers van de universiteit van Cambridge hebben nu een belangrijk verband ontdekt met fluweelwormen, een relatief kleine groep wormachtigen die in tropische bossen leven.

Het verwantschap van de hallucigenia en andere lobopodia – wormen met poten – uit dezelfde tijd werd tot nu toe betwist. Er waren geen duidelijke kenmerken die ze met elkaar of met moderne dieren linkten, waardoor het moeilijk was hun evolutionaire afkomst te bepalen. Verkeerde interpretaties na de eerste identificatie van de hallucigenia in de jaren 70 maakten het onderzoek er niet makkelijker op. Het beest werd ondersteboven en achterstevoren geplaatst: van de stekels op zijn rug werd gedacht dat het poten waren, de poten werden verkeerdelijk bestempeld als tentakels en het hoofd en de staart werden verwisseld.

Klauwen
De hallucigenia leefde naar schatting 505 miljoen jaar geleden tijdens de Cambrische explosie, een periode van versnelde evolutie waarin de meeste grote dierengroepen voor het eerst opdoken. De fossielen werden gevonden in de Burgess Shale, een geologische formatie in de Rocky Mountains in Canada. De dieren leefden op de bodem van de oceanen. Ze waren 5 tot 35 millimeter lang, hadden een rij stekels op hun rug en zeven of acht paar poten met klauwen. De link tussen de hallucigenia en de fluweelwormen lag verscholen in de klauwen. De opperhuid bestaat uit verschillende lagen die in elkaar gestapeld zijn zoals Russische matroesjkapoppen. Eenzelfde structuur is ook te zien in de kaken van fluweelwormen, die eigenlijk niet meer zijn dan aangepaste poten om mee te kauwen.

Evolutie ontwarren
“De evolutie is een gradueel proces”, zegt dr. Martin Smith, leider van het onderzoek. “De complexe anatomie van onze hedendaagse dieren werd stap voor stap gevormd. Door tussentijdse fossielen als de hallucigenia te ontcijferen, komen we meer te weten over dat proces.” Fossielen uit het cambrium blijven steeds nieuwe informatie opleveren over de oorsprong van dieren en met behulp van de modernste technieken slagen onderzoekers er meer en meer in de raadselachtige evolutie van de vroegste wezens te ontwarren.

“Een interessant gevolg van deze studie is dat ze de evolutionaire ladder van de geleedpotigen – de groep waartoe spinnen, insecten en schaaldieren behoren – ondersteboven draait”, zegt co-auteur dr. Javier Ortega-Hernandez. “De meeste studies stellen dat geleedpotigen en fluweelwormen nauw verwant zijn aan elkaar. Onze resultaten tonen echter dat geleedpotigen eigenlijk dichter bij beerdiertjes, een stam van microscopisch kleine diertjes die overal ter wereld voorkomen en overleven bij vriestemperaturen.”

bron: hln.be